Dálkediehtaga lágádus: Áibmokvalitehta hedjonii vahkuloahpas Sámis ja eará guovlluin Lappi, muhto dieđihanrádjá ii mannan badjel

Dálkediehtaga lágádus Ohcejoga gieldda jearahallamii, mii guoskkai dieđiheami: Áibmokvalitehta hedjonii vahkuloahpas Sámis ja eará guovlluin Lappi, muhto váruhanrádjá ii mannan badjel.

Áibmokvalitehta lea maŋimuš beivviid hedjonan máŋgga sajis Suomas Sibirijá vuovdebuollimiid geažil. Vahkuloahpa áigge Lappi guvlui levve nuortabiekkaid mielde smávvapartihkkalat Sibirijá vuovdebuollimiin, ja áibmokvalitehta lei viidát duhtadahtti dahje aidd’ al de dohkkehahtti.

Dálkediehtaga lágádusas leat Lappi guovllus viiddes áibmokvalitehta mihtideamit Bállasis, ja lassin dat mihtida áibmokvalitehta Soađegilis ja máddelabbos Guossámis. Maiddái Helssega universitehtas lea dutkanstašuvnna Värriös. Mihtidemiid lassin dálkediehtaga lágádus geavaha viidát modellerenbohtosiid ja satellihttačuovvuma, ja dáiguin golmma metodaiguin oažžu buorre gova áibmokvalitehtas maiddái Sámis.

Sihke mihtidan- ja modellerenbohtosat čájehit, ahte smávvapartihkkaldoalut leat leamaš čielgasit badjin, muhto goit daid eurohpalaš áibmokvalitehta dieđihan- ja váruhanrájáid vuollái, mat farga bohtet fápmui. Nappo váruhan- dahje dieđihangeatnegasvuohta ii leat leamaš. Smávvapartihkkaldoalut leat leamaš Lappi guovllus badjin, muhto vuollái 50 µg/m3 diibmodásis, go dieđihanrádjá manná badjel easkka, jos duot dássi manná badjel jándorgaskaárvun, ja váruhanrádjá, jos seamma dilli joatkašuvašii golbma beaivve.

Smávvapartihkkalat sáhttet goit dagahit vuoigŋanváttisvuođaid eandalit daidda, geain lea allergiija dahje ásmá. Jos bohtet dán sullasaš dávdamearkkat, gánnáha váruhit rahčamis ja lihkadeamis liiggás ja sirdásit dárbbu mielde sisa. Dilli lea rievdamin buoret guvlui álgovahkos.