Turku universitehta rektor Marjo Kaartinen sáhka gieldda 150 jagi doaluiguin

17.11.2026

nainen pitää puhetta esityslavalla

Buorre ávvuveahka!

Lea stuorra illu ja gudni oažžut buktit Turku universitehta dearvvahusa dán dehálaš ávvudilálašvuhtii. Ollu lihku 150-jahkásaš Ohcejoga gielda!

Mii leat Turku universitehtas hui rámis ja giitevaččat das, ahte mis lea ovttadat dáppe Sámeeatnamis, Ohcejogas. Turku universitehta lea duođaid máŋggadieđalaš universitehta, gos stuđerejit 23 000 oahppi ja bargitge leat 4000. Dieđagottit mis leat gávcci: matemáhtalaš-luonddudieđalaš, humanisttalaš, servodatdieđalaš, juridihkalaš, pedagogalaš, dálkkasdieđalaš, teknihkalaš ja gávpeallaskuvla. Mis lea doaibma dáppe Sámeeatnamis gitta Kanaria La Palma sullo rádjai; doppe mis lea rámálmas teleskohpa.

Geavu dutkanstašuvnnas Geavojávrri gáttis mii leat dutkan davvi luonddu sihke olbmo ja luonddu vuorrováikkuhusa juo 68 jagi, mii lea oalle buorre ossodat 150 jagis. Lea bággu vel máinnašit, ahte mii leat hui giitevaččat das, ahte mis lea vejolašvuohta orrut ja bargat dáppe – ja mii illudat ovttasbarggus, mii viidu ain. Min universitehta investere Geavu stašuvdnii mearkkašahtti ollu, 3 M€. Laboratoriaráhkadussii lea juo dahkkon viiddis vuođđodivvun ja dál barggu vuolde lea váldoviesu vuođđodivvun.

Mii vuolláičáliimet ovddet gease Ohcejoga gielddain ja Sámedikkiin ovttasbargosoahpamuša. Min universitehta perspektiivvas geahčadettiin dan oaivilin lea buvttadit midjiide eanet doaimma Geavu dutkanstašuvdnii. Dat lea buktán dál juo fiinna, konkrehtalaš bohtosiid. NordForsk-ruhtaduvvon Lost to Climate –dutkanprojeakta guoská luonddu ja birrasa sihke servošiid vuorrováikkuhusa dáppe Ohcejoga guovllus. Dutkamuš laktása earet eará dálkkádatrievdamii, vuoiggalaš eanageavaheapmái sihke EU ruoná sirdašupmái – ja soaittáhagas vahku geažes dáppe skuvllas projeakta lágida ovttasbargoguimmiidisguin dilálašvuođa, mas ságastallo Deanu gubbeluossabuođu birra. Dilálašvuođas guorahallojit molssaevttolaš čovdosat Sieiddá rastábuđđui ja plánejuvvo mo sáhttá geavahit árbevirolaš bivdovugiid gubbeluosa (ruoššaluosa) bivdimis  ja hálddašeamis. Buohkat mielde ságastallamii!

Universitehta ja gieldda ovttasbarggus fiinna ovdamearka lea min logahatovttasbargu, mas Ohcejoga logahaga oahppit ja Turku universitehta oahppit leat dáppe Ohcejogas stuđeren ovttas árktalaš luonddu ja sámi kultuvrra. Dát ovttasbargu lea doaibman hui bures. Vásáhusat leat leamaš mávssolaččat guktuide oassebeliide. Logahatoahppit muitalit, ahte beroštupmi universitehtaoahpuide lea lassánan. Dát lea fiinna ášši, dasgo hálidat fállat Ohcejoga logahaga oahppiide min gurssaid, maid bures čađahemiin besset sii njuolga oahppin Turku universitehttii.

Mii leat huksemin máŋggadieđalaš siidoávnnasoppalašvuođa min árktalaš gažaldagain beroštuvvan oahppiide Turkus, ja oassi dán oahpahusas ordnejuvvo dáppe Ohcejogas. Ođđa fiinna doaibma lea maid min eurohpalaš universitehtaalliánsa EC2U:a oktasaš geasseskuvllat, maid mii dás ovddos ordnet dáppe. Universitehtaalliánsii gullet min lassin 8 universitehta miehtá Eurohpa.

Mis Turku universitehtas árktalaš guovllu dutkamuš ja ovttasbargu Ohcejogain ja Sámedikkiin lea ain nannosabbot guovddážis – ja temát leat máŋggaláganat, luonddus gillii, ealáhusain kultuvrii. Geavu stašuvnna fállan dutkanvejolašvuođaid mearkkašupmi midjiide lassána ja dan mielde min oktavuohta Ohcejoga gildii šaddá nannosabbon. Seamma dehálaš midjiide lea, ahte ovttasbargu bálvala Ohcejoga ja dan bokte maiddái oppa Sámeeatnama eallinfámu – mii sávvat didjiide buohkaide liggosis buresboahtima mielde muitalit, maid din mielas livččii dehálaš dutkat.

Mii vuordit movttain, maid vejolašvuođaid ovttasbargu vel midjiide buktáge – giitu, ahte oažžut vásihit dán mátkki ovttas dinguin dás ovddosguvluige.

Lihku, Ohcejohka!

Giitu.